Zeventien

Ik heb altijd een zwak voor Berlijn gehad. Nou ja, altijd is natuurlijk wat overdreven maar sinds ik op mijn zeventiende met de 5 VWO klas vijf dagen door Oost-Duitsland inclusief Oost-Berlijn had gereisd kon Berlijn voor mij niet meer stuk. Dat was in 1987, twee jaar voordat de muur zou vallen. Maar daar hadden wij op dat moment natuurlijk geen flauw benul van. Wij konden bijna niet geloven dat er dwars door zo’n grote stad echt een hele grote muur liep die ervoor zorgde dat wij en alle bewoners van Oost-Berlijn absoluut niet naar West-Berlijn konden gaan. Ik weet nog goed dat we vanaf de Fernsehturm op de Alexanderplatz op het uitzichtplatform helemaal rond konden lopen en de muur goed zagen lopen. Dit was geen grapje, dit was echt! Voor ons, scholieren opgegroeid in het vrije Westen, was dit echt heel moeilijk voor te stellen. We waren er allemaal stil van. Waarom doen mensen zo raar?

In 1989 studeerde ik in Groningen en toen mijn huisgenoten op 9 november op CCN de beelden zagen over de val van de muur stapten ze spontaan in het oude barrel van een vriend en reden naar Berlijn. Was ik maar meegegaan! Wat een historisch moment! Het enige wat ik heb overgehouden is een stukje muur dat een van de jongens voor me meenam. Dat brok steen staat nog steeds in mijn boekenkast trouwens.

Toen ik begin 2014 bedacht dat ik mijn eerste (en waarschijnlijk enige) marathon wilde gaan rennen, dacht iedereen dat dat natuurlijk New York zou worden. Geen haar op mijn hoofd die daar aan dacht, ik ging natuurlijk naar Berlijn! Een marathon die door oost én door west liep, fantastisch! En dat was het ook, een topervaring.

Maar goed, dat als achtergrondinformatie, want ik begin hierover naar aanleiding een film die ik deze week heb gezien, Das schweigende Klassenzimmer. Deze film is gebaseerd op de memoires van een van de scholieren en speelt in de DDR in 1956 als de muur nog niet is gebouwd. Tijdens een bezoek aan een bioscoop in West-Berlijn zien twee Oost-Duitse, zeventienjarige scholieren schokkende beelden over de Hongaarse opstand. Uit solidariteit met de slachtoffers houden ze samen met hun klas een minuut stilte. In dit communistische land escaleert deze simpele actie volledig, zo zeer dat zelfs de minister van Onderwijs zich er mee gaat bemoeien en voor de examenkandidaten grote gevolgen heeft.

Toen de film was afgelopen, bleef iedereen nog even heel stil zitten. Aangezien dit een première film was mochten we allemaal een cijfer geven, van één tot vijf. Toen ik mijn briefje op de stapel legde (met score ‘vijf’) zag ik dat ik niet de enige was met deze hoge score. Naast mij hoorde ik iemand zeggen: ‘Ik vind het zo erg me te realiseren dat er ook nog steeds op dit moment zoveel mensen in dezelfde situatie zitten’. En dat is misschien wel waarom dit waargebeurde verhaal zoveel indruk maakt. De DDR is niet meer maar wat zou er gebeuren als je vandaag als zeventienjarige scholier in Noord-Korea, Venezuela, Afghanistan, Iran, Turkije, Rusland, Saoedi-Arabië een minuut stilte houdt over iets wat wordt opgevat als een aanklacht tegen het regime?

Zeventien jaar. Zo oud was ik toen ik met mijn klas Oost-Berlijn bezocht. Een paar dagen later waren wij weer terug in Nederland waar we gewoon weer de dwarse, stugge, koppige puber konden uithangen als we dat wilden. Zonder grote gevolgen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s